De verwijsindex: het infrastructurele hart van zorgnetwerken.

3 Verwijsindex

Iedere zorgverlener houdt de zorggegevens die onder zijn verantwoordelijkheid zijn gegenereerd, bij in zijn eigen zorgdossier. Samenwerking met andere zorgverleners leidt tot de behoefte om zorggegevens op te vragen, ongeacht in welk zorgsysteem en ongeacht onder verantwoordelijkheid van welke zorgverlener die gegevens opgeslagen zijn.

De verwijsindex bestaat uit een database met metagegevens aangaande zorggegevens die aanwezig zijn in de systemen van diverse zorgverleners. Deze metagegevens hebben als doel op een later moment het vinden van relevante zorggegevens mogelijk te maken. Een zorgverlener kan de zorggegevens van een specifieke patiënt opvragen bij elke willekeurige zorgverlenende instantie die relevante gegevens ter beschikking heeft.

De werking van de verwijsindex wordt hieronder beschreven aan de hand van 4 veel voorkomende scenario's:

1. Het aanmelden van zorggegevens bij de verwijsindex
2. Het opvragen van zorggegevens via de verwijsindex
3. Het opvragen van metagegevens bij de verwijsindex
4. Het abonneren op metagegevens bij de verwijsindex

3.1 Het aanmelden van zorggegevens

Wanneer een zorgverlener allerlei zorggegevens invoert in zijn eigen zorgdossier, kan hij besluiten of deze zorggegevens beschikbaar komen voor opvraag door andere zorgverleners of niet. Ook in latere instantie kan hij besluiten bepaalde zorggegevens beschikbaar te stellen voor opvraag, of om deze niet meer ter beschikbaar te stellen. Wanneer een zorgverlener op verzoek van de patiënt diens gehele dossier verwijdert, of wanneer de verplichte bewaartermijn is verstreken, is opvraag niet langer mogelijk.

Figuur 1: Het aanmelden van zorggegevens

Indien de zorgverlenende instantie een zorggegeven aanmaakt of wijzigt, dan stuurt het zorgsysteem de metagegevens daarvan (de Keys) naar de verwijsindex (de Act Registry). De metagegevens bestaan uit die gegevens die op een later moment het beantwoorden van vragen door/via de verwijsindex mogelijk maken. Het aanmelden van nieuwe of gewijzigde zorggegevens kan zowel direct plaatsvinden als op een later moment.

3.2 Het opvragen van zorggegevens

Wanneer een zorgverlener zorggegevens wil opvragen, stuurt hij een vraag naar de verwijsindex. Het doel van de verwijsindex is het beantwoorden van vragen aangaande zorggegevens mogelijk te maken. De verwijsindex ondersteunt de beantwoording van de vraag door het routeren van de vraag aan die zorgsystemen (of andere verwijsindexen) die relevante zorggegevens bezitten.

De vragende zorgverlener kan specificeren welke zorggegevens opgevraagd worden, aan de hand van één of meer van de volgende selectie-criteria:

• over welke patiënt de gegevens gaan,
• welke zorgverlener inhoudelijk verantwoordelijk is,
• van Welk zorgverlenertype (bijv. specialisme) de inhoudelijk verantwoordelijke is,
• welke zorgverlener deze gegevens in beheer heeft,
• van welke gegevenssoort de gegevens zijn,
• tot welke episode de gegevens behoren,
• op welke tijdsperiode de gegevens slaan,
• additionele criteria, afhankelijk van de gegevenssoort.

Figuur 2: Het opvraagproces van zorggegevens

Het raadplegen van de verwijsindex kan worden geillustreerd aan de hand van de volgende stappen:

• Een zorgverlener oordeelt dat hij de zorggegevens van een patiënt moet raadplegen voordat hij de juiste behandeling kan doorvoeren.
• De zorgverlener start een zoekfunctie op basis van de geselecteerde patiënt.
• Met behulp van de zoekfunctie kan de zorgverlener bepaalde selectie-criteria meegeven (de Search Details).
• Via de verwijsindex worden die zorgsystemen benaderd waarvan bekend is dat zij relevante zorggegevens bezitten.
• De zorgsystemen verwerken het verzoek en genereren een antwoordbericht. Een antwoordbericht bevat nul of meer zorggegevens.
• De antwoordberichten worden via de verwijsindex doorgestuurd naar de vragende zorgverlener.
• De gegevens van de verschillende zorgsystemen worden op het scherm van de zorgverlener getoond.

3.3 Het opvragen van metagegevens

Wanneer een zorgverlener van een bepaalde patiënt allerlei zorggegevens wil opvragen, dan wenst hij wellicht allereerst een overzicht van de beschikbare gegevens zoals deze zijn aangemeld bij de verwijsindex. Met behulp van dit overzicht kan worden doorgevraagd naar de gewenste zorggegevens. Als hij al precies weet wat hij zoekt, kan hij ook op basis van bepaalde selectieparameters rechtstreeks de gewenste zorggegevens opvragen, zoals beschreven in de voorgaande paragraaf.

Figuur 3: Het opvraagproces van metagegevens

Naast het opvragen van de zorggegevens bestaat de mogelijkheid de verwijsindex te bevragen aangaande de aldaar aanwezige metagegevens.

• Het vragende zorgsysteem stuurt een vraag voorzien van metagegevens selectie-criteria (de Searchkeys) aan de verwijsindex.
• De verwijsindex beantwoord de vraag met nul of meer metagegevens.
• Het vragende zorgsysteem zal veelal een selectie maken uit deze metagegevens en de bijbehorende zorggegevens via de verwijsindex opvragen.

3.4 Het abonneren op metagegevens

Wanneer een zorgverlener op de hoogte wil worden gesteld indien van een bepaalde patiënt zorggegevens zijn aangemeld bij de verwijsindex, dan kan hij zich abonneren op meldingen aangaande een bepaalde set gegevenssoorten van de patiënt.

Figuur 4: Het abonneren op metagegevens

Als een nieuw zorgegeven wordt aangemeld bij de verwijsindex, en deze voldoet aan de selectiecriteria van het opgegeven abonnement, dan wordt de aanmelding door de verwijsindex naar het geabonneerde zorgsysteem verzonden. Indien de zorgverlener van een van de gemelde gegevenssoorten de details wenst te zien dan kunnen deze worden opgevraagd zoals beschreven in paragraaf 3.2.

4. Inhoud van de verwijsindex

De verwijsindex dient een zo optimaal mogelijke hoeveelheid gegevens te bevatten. De mate van gedetailleerdheid van de in de verwijsindex opgeslagen metagegevens hangt af van meerdere aspecten, waaronder:

• de privacygerelateerde wens tot het opnemen van een zo minimaal mogelijke gegevensset,
• de technische mogelijkheden of de bereidheid van de metagegevens aanleverende systemen deze op een bepaald detailniveau aan te leveren,
• de in technisch opzicht optimale gegevensset die het mogelijk maakt opvragingen van zorggegevens bij de verwijsindex op een voor alle betrokken partijen optimale manier (snel, lage overhead) te beantwoorden.

Indien de verwijsindex alleen minimale gegevens bevat ("systeem x bevat gegevens over patient y"), dan kan dit leiden tot veel onnodige opvragingen aan een zorgsysteem. Een eerste voorbeeld hiervan is de situatie waarbij van een patiënt toevallig enkele logistieke gegevens beschikbaar zijn in een zorgsysteem, maar dat de meeste opvragingen zich richten op medische zorggegevens die daar toevallig niet beschikbaar zijn. Een tweede voorbeeld is de situatie waarin een patiënt bij veel verschillende apotheken ooit medicijnen heeft afgehaald, maar dat bij een medicatievraag alleen de actuele medicaties gewenst zijn. Het optimale detailniveau van de verwijsindex is afhankelijk van de in de praktijk gebruikte vraagpatronen. Indien de verwijsindex toereikend gedetailleerde informatie bevat (aan de hand van parameters die vaak in vragen voorkomen) dan wordt alleen een vraag naar een zorgsysteem doorgestuurd indien de verwijsindex 'weet' dat dit systeem gegevens bevat die voldoen aan de vraag. De metagegevens bevatten de volgende generieke attributen: de patiënt waarover de gegevens gaan, de verantwoordelijke zorgverlener, de gegevenssoort, de episode waartoe de zorgdienst behoort, de periode waarop deze zorgdienst is gepland of heeft plaatsgevonden, het tijdstip waarop het zorggegeven voor het laatst is bijgewerkt, het zorgsysteem waarbij het zorggegeven opvraagbaar is.

Gegevenssoort De gegevenssoort van een zorggegeven identificeert het type zorggegevens. De gecodeerde waarden zijn afkomstig uit een tabel. De tabel bevat een hierarchische definitie van de diverse gegevenssoorten. Voorbeelden van gegevenssoorten op het hoogste abstractieniveau zijn: Therapie, Diagnostiek en Professionele samenvatting. Deze abstracte gegevenssoorten worden vooral in vragen toegepast. Voorbeelden van atomaire gegevenssoorten zijn: Verstrekte medicatie, Operatie verslag, Microbiologische uitslag. De atomaire gegevenssoorten worden onder andere toegepast in aanmeldingen van de zorggegevens bij de verwijsindex.